Yazar; Musa ÇELEBİ
Diyarbakır İli, Bismil ilçesinini kısaca anlatırsak, Bismil 1932 yılına kadar bugünkü adıyla Bakacak (Seyithasan) nahiyesine bağlı küçük bir köy iken, 1932 yılında Bakacak (Seyithasan) Bucağının Bismil'e taşınması kendisine bağlı 74 köy ve 889 nüfusu ile ilk Nahiye Müdürlüğü kurulmuş oldu.
İlçe bu statüsünü 1936 yılına kadar sürdürdükten sonra bu tarihten sonra 3197 sayılı yasa ile Diyarbakır’ın altıncı ilçesi olmuştur.
İlçe statüsüne geçtiği 1936 yılında ilçenin ilk ve tek mahallesi Dicle Mahallesi iken, 1937 yılındaki kurulan Altıok Mahallesi ile ilçede mahalle sayısı ikiye ulaştı.
Daha sonraki yıllarda Bozkurt (Fırat) ve Akpınar adında iki mahalle daha teşekkül etmiştir. İlçenin Dicle nehri kenarında bulunması ve nehrin zaman zaman artan debisi nedeniyle su taşkınları yaşanmış, nehrin kenarında bulunan yerleşim yerleri ve sakinleri ilçe merkezine taşınmış ve mahalle sayılarında artış olmuştur.
Dicle nehrinin 1952 yılında taşması sonucunda Kurtuluş Mahallesi adında yeni bir mahalle daha oluşmuştur.
1963 yılında Dicle Nehrinin tekrar taşması ve evleri yıkılan vatandaşlar için Fatih Mahallesi adı altında yeni bir mahalle daha oluşmuştur.
Daha sonra İlçeye gelen yoğun göç sonucunda Dumlupınar, Şentepe, Esentepe, Sanayi, Tekel, Seyrantepe adında mahalleler oluşmuştur.
Yani Bismil İlçe olduğu zamanki 1936 yılı nüfusu 1350 civarında idi.
Bismil 1936 yılında İlçe nüfusu 1350 civarında iken, Şu an ilçe nüfusu 120 bin yanı 88 yıl içinde ilçe nüfusu 100 kat artmıştır.
İlçe nüfusu artış nedeni Bismil’de 1 sınıf arazi yapısı etkili olmuştur.
Bismil bu kadar nüfus artışına 88 yıl içinde belediye başkanları ne yazık mı Nufüs artışına parelel proje geliştirememiştir
Şu an bile, Bismil’de kapsayıcı.bir İmar planı hala yok, Bazı mahallerde çıkmaz sokaklar var. Çarpık yapılaşma hat safhada, Araba yerleri bile yok,
Bu durumda Bismillin birinci sorunu İmar, İkinci sorunu, Barajlarda kanal ve sulama sorunu, Üçüncüsü, Tarıma Dayalı Organize sanayi bölgesi (OSB) olmaması, Dördüncü sorun, Madde bağımlılığı sorunu ve daha birkaç sorun daha sıralayabiliriz..
BİSMİL NUFÜSÜ NASIL BÖYLE ARTTI.
Bismil 1936 yılında ilçe olduğu 4 yıl içinde, yanı 1940 yılında yapılan ilk nüfus sayımına göre ilçenin nüfusu 3397 olarak tespit edilmiştir.
1970 li yıllardan itibaren köyden kente göç başlanmış son 10 yıl içinde bölgenin değişik ilçelerinden özellikle Sason, Kulp, Kozluk, Lice ve Savur’dan ilçemize yoğun göçler olmuş, 1980 yılında Nüfus 19.600 iken 1985 yılında 24.863, 1990 yılında ise 39.834 e yükselmiştir. Bismil nüfusu 2022 yılına göre 118.698. Bu nüfus, 59.561 erkek ve 59.137 kadından oluşmaktadır. Yüzde olarak ise: %50,18 erkek, %49,82 kadındır.
Zamanında Belediye Başkanları bu yoğun nüfus artışına mahallelerde imar geliştirememiş, Resmi yeni imar planları oluşturmamıştır.
1936-2024 YILLARI ARASINDA HANGİ AİLE VEYA KİŞİLER BELEDİYE BAŞKANLIĞI YAPMIŞTIR.
Bismil’de ilk Belediye başkanı 1936 yılında atama ile Muharrem AKSOY başkan olmuştur. Daha sonra atama ile 1940 yılında Ali AYDIN getirilmiş, Aydın, 1946 yılına kadar Belediye başkanlığı yürütmüştür.
ARSLAN AİLESİNİN BELEDİYE BAŞKANLIK DÖNEMİ
1946 yılında seçimle ilk belediye başkanı (CHP)’de Şeyhmus ARSLAN 5 yıl (1946-1951) başkanlık yapmış, sonra, Demokrat partiden Şeyhmus KARAKOÇ (1951-1955 tarihlerinde başkanlık yapmıştır.
Yine Arslan ailesinde seçimle Reşit ARSLAN 1955 yılında 1960 Askeri ihtilale kadar Belediye başkanlığı sürdürmüştür.
Askeri ihtilal nedeniyle Pat Pat Niyazı adında Bir Albay Bismil’de (1960-1962) 2 yıl belediye başkanlığı yürütmüştür.
İhtilalden sonra Arslan ailesinde Feyzi ARSLAN 1963 ihtilalden sonraki ilk seçimde CHP’de Belediye başkanı olmuş, Ama Başkanlık sürecini bitirmeden 2.ci yılında hastalanmış, Ankara’da hastanede kulak ameliyatında vefat etmiştir.
Daha sonra, Cemil ORTABOY (1965-1968) Adalet partisi (AP) ile Seçim ile kazandıktan sonra,
Başkanlık, tekrar Arslan ailesine geçmiş. Reşit ARSLAN (1968-1973 ve 1973- 1977 iki dönem) Adalet partisi (AP) seçim ile Bismil’de Belediye başkanlığı yapmıştır.
Fakat, 1977 Belediye seçiminde H.Mecit ÇELİK başkanlığı kazanmış 3 yıl sonra, 1980 Askeri darbesiyle görevinden alınmıştır.
1980 Askerlik darbesiyle, kaymakam Ayhan ALTUN 1 yıl belediye başkanlığı yaptıktan sonra, atama ile Feridun bey (Veteriner) 1981-82) başkanlık yaptıktan sonra yine atama ile Mehmet Merdanoğlu başkanlığı devir almıştır.
BİSMİL’DE BELEDİYEDE MERDANOĞLU DÖNEMİ
H.Mehmet MERDANOĞLU (1982-84 Atama ile belediye başkanlığı yaptıktan sonra, 1984 seçimde Halkçı parti’de Belediye başkanlığı seçimle kazanmıştır.
Merdanoğlu, Belediye başkanı iken,1987 yılında Milletvekili seçimi adaylığı için, belediye başkanlığında istifa etmiştir.
Merdanoğlu istifa etmesi üzerine;
1987-1989 kadar 2 yıl dönüşümlü olarak, Burhan Arslan ve Mele Fahri Sansarkan vekâleten Belediye Başkanlığı yapmışlar.
1989 belediye seçiminde, Abdurrahman ARSLAN tekrar kazandı. Arslan (DYP) Belediye başkanı iken, İçişleri Bakanlığı'nca Belediye Başkanlığı görevden alındı.
Yerine, 1990 yılında atama ile Belediye Başkanı olan Alaattin Ata 24.04.1991 tarihinde makamında belediye işçisi tarafında suikaste uğrayarak hayatını kaybetti.
Sonraki seçimde tekrar Merdanoğlu başkanlığı kazandı. Anavatan partisinde H.Mehmet MERDANOĞLU Seçim ile, 1994-1999 tarihine kadar belediye başkanlığı yürüttü. Fakat 1999 seçimi DEHAP’a kaptırdı.
H. Mehmet Merdanoğlu, 02 Ağustos 1999 yılında, Gece saat 23:00 civarında. 49 yaşında iken, Tepe Beldesinden Bismil'deki evine giderken Gergeri mevkide trafik kazası sonucu hayatını kaybetti.
BİSMİL BELEDİYESİNDE DEHAP, DTP, BDP VE HDP DÖNEMİ
Bismil’de Belediye Başkanlıklarda Bu sefer Dehap dönemi başladı.
M.Salih YALÇINKAYA (1999-2004 (Demokratik Halk Partisi (DEHAP) belediye başkanlığı yaptıktan sonra, Şükran AYDIN 2004-2009 Demokratik Toplum Partisi (DTP)’de belediye başkanı oldu.
Şükran Aydın Bismillidir.
Şükran Aydın’dan sonra Bitlis Hizan ilçesinde Cemile Eminoğlu 2009-2014 ve ikinci seçim dönemi 2014-2017 Barış ve Demokrasi Partisi (BDP) 2 dönem Bismil belediye başkanlığı yaptı.
DEHAP ve HDP ile Kayyum dönemine kadar 18 Yıl Belediye başkanlığı yapılmış, 18 yıl içinde imar plan konusunda projeler yapılmamıştır.
BİSMİL’DE KAYYUM DÖNEMİ
04.02.2017 tarihinde Bismil Belediyesine kayyum atandı. Kayyumlar dönemi başladı.
İlk Kayyum Kaymakam Turgay Gülenç 04.02.2017-25.05.2018 tarihler arası Atama belediye başkanlığı yaparken, Kaymakam Kerem Süleyman Yüksel 25.05.2018-31.03.2019 tarihi yanı 2019 seçimine kadar başkanlık yaptı.
2019 seçiminde, Orhan Ayaz HDP Belediye Eş Başkanlığı kazandı. 31.03.2019- 22.10.2019 yaklaşık 7 ay içinde yerine tekrar Kaymakam Kerem Süleyman Yüksel 22.10.2019 - 20.07.2020 tarihler arası Atama başkanlık yaptı.
Yüksel’in tayını üzerine yerine, Kaymakam Hamza Türkmen 20.07.2020-20.07.2021 tarihler arası başkanlık yaptı.
En son atama ile, Kaymakam Enver Hakan Zengince 20.08.2021 tarihinde göreve başladı. Belediye Başkanlığı görevini devam ediyor.
5 yıllık kayyum döneminde 4 kaymakam atandı.
Fakat Kayyumlarda imar planları konusunda projeler üretmemiştir.
Şimdi bunu niçin yazdım. Bismil neden planlı bir kent değil, 88 yıl içinde Bismil modern kent, imarlı olması için Belediye başkanları ne yazık kı projeler geliştirmemişlerdir.
Devamı detaylarıyla Bismil’de Yerel seçim Analizi Yazı Dizisi 2-